Hydrant DN25, DN33 i DN52 różnią się rodzajem węża, minimalną wydajnością, średnicą przewodu zasilającego oraz zakresem zastosowania. Dlatego wybór właściwego hydrantu powinien wynikać z wymagań dla konkretnego budynku, kategorii strefy pożarowej, jej powierzchni oraz gęstości obciążenia ogniowego.
Nie należy więc dobierać hydrantu wyłącznie na podstawie wymiarów szafki, ceny albo ilości miejsca dostępnego w ścianie. Najpierw trzeba sprawdzić wymagania techniczne i prawne dla chronionej strefy.
W przepisach występują określenia „hydrant 25”, „hydrant 33” oraz „hydrant 52”. Natomiast w branży często stosuje się również nazwy DN25, DN33 i DN52. W tym artykule używamy obu form zamiennie.
Liczby określają nominalną średnicę węża stanowiącego wyposażenie hydrantu. Dlatego poszczególne rodzaje urządzeń różnią się także konstrukcją:
Ponadto rozporządzenie rozróżnia zawór 52, który nie jest wyposażony w wąż pożarniczy. Hydrant 52 oraz zawór 52 nie są więc tym samym urządzeniem. Hydrant stanowi kompletny punkt poboru wyposażony w wąż, natomiast do zaworu 52 należy podłączyć osobną linię wężową.
| Parametr | Hydrant 25 | Hydrant 33 | Hydrant 52 |
|---|---|---|---|
| Rodzaj węża | półsztywny | półsztywny | płasko składany |
| Nominalna średnica węża | 25 mm | 33 mm | 52 mm |
| Minimalna wydajność | 1,0 dm³/s | 1,5 dm³/s | 2,5 dm³/s |
| Minimalna wydajność w litrach | 60 l/min | 90 l/min | 150 l/min |
| Minimalna średnica przewodu zasilającego | DN25 | DN50 | DN50 |
| Norma dotycząca rodzaju urządzenia | PN-EN 671-1 | PN-EN 671-1 | PN-EN 671-2 |
| Główne przypadki stosowania | strefy ZL | garaże | produkcja i magazyny |
Minimalną wydajność mierzy się na wylocie prądownicy. Z kolei przeliczenie na litry na minutę wynika z tego, że 1 dm³ odpowiada 1 litrowi. W związku z tym 1,0 dm³/s odpowiada 60 l/min, 1,5 dm³/s odpowiada 90 l/min, a 2,5 dm³/s odpowiada 150 l/min.
Norma PN-EN 671-1:2012 obejmuje hydranty wewnętrzne z wężem półsztywnym. Natomiast PN-EN 671-2:2012 dotyczy hydrantów z wężem płasko składanym.
Hydrant 25 jest wyposażony w wąż półsztywny o nominalnej średnicy 25 mm. Przepisy wymagają jego stosowania w określonych strefach pożarowych zakwalifikowanych do kategorii zagrożenia ludzi ZL.
Nie oznacza to jednak, że każdy hotel, sklep, biuro, szpital lub szkoła automatycznie wymaga zastosowania hydrantu 25. Obowiązek zależy bowiem także od powierzchni strefy, wysokości budynku i jego układu kondygnacyjnego.
Hydranty 25 należy stosować:
Jednocześnie przepisy przewidują szczególny przypadek dotyczący strefy ZL III obejmującej wyłącznie pierwszą kondygnację nadziemną budynku średniowysokiego, nad którą znajdują się wyłącznie strefy ZL IV. W takim układzie hydrant 25 jest wymagany dopiero wtedy, gdy powierzchnia tej strefy przekracza 1000 m².
Hydrant 25 musi zapewniać wydajność co najmniej:
1,0 dm³/s, czyli 60 l/min.
Ponadto ciśnienie na zaworze odcinającym musi umożliwiać uzyskanie tej wydajności z uwzględnieniem zastosowanej średnicy dyszy prądownicy. Jednocześnie nie może być ono niższe niż 0,2 MPa.
Hydrant 25 należy instalować na przewodzie zasilającym o średnicy nominalnej co najmniej:
DN25.
Hydrant 33 również wykorzystuje wąż półsztywny. Jednak jego nominalna średnica wynosi 33 mm, a wymagana wydajność jest większa niż w przypadku hydrantu 25.
Hydrant 33 jest kojarzony przede wszystkim z garażami. Mimo to w ściśle określonych przypadkach może być również stosowany w strefach produkcyjnych i magazynowych.
Hydranty 33 należy stosować w garażu:
Dlatego obowiązek nie dotyczy wyłącznie garaży podziemnych. Decydujące znaczenie ma liczba kondygnacji, forma garażu oraz liczba stanowisk postojowych.
Jednocześnie wymagania te nie obejmują wolno stojących garaży znajdujących się na terenach zamkniętych podległych Ministrowi Obrony Narodowej.
Tak, ale wyłącznie w przypadkach wskazanych w rozporządzeniu.
Hydrant 33 może zostać zastosowany zamiast hydrantu 52:
Warunkiem jest jednak, aby gęstość obciążenia ogniowego w danej strefie albo pomieszczeniu nie przekraczała 1000 MJ/m².
Natomiast przepis ten nie obejmuje przypadku strefy produkcyjnej lub magazynowej o gęstości obciążenia ogniowego nieprzekraczającej 500 MJ/m², w której znajduje się pomieszczenie o powierzchni ponad 100 m² i obciążeniu przekraczającym 1000 MJ/m². Dlatego hydrantu 33 nie można traktować jako uniwersalnego zamiennika hydrantu 52.
Hydrant 33 musi zapewniać wydajność co najmniej:
1,5 dm³/s, czyli 90 l/min.
Podobnie jak w przypadku hydrantu 25, ciśnienie na zaworze odcinającym musi zapewnić wymaganą wydajność. Ponadto nie może być niższe niż 0,2 MPa.
Hydrant 33 należy instalować na przewodzie o średnicy nominalnej co najmniej:
DN50.
Oznacza to, że średnicy węża 33 mm nie można utożsamiać ze średnicą rurociągu zasilającego.
Hydrant 52 jest wyposażony w wąż płasko składany o nominalnej średnicy 52 mm. Ponadto wymaga największego przepływu spośród trzech omawianych rodzajów hydrantów.
Dlatego urządzenia tego typu stosuje się przede wszystkim w określonych strefach produkcyjnych i magazynowych.
Hydranty 52 należy stosować:
W związku z tym samo określenie obiektu jako hali lub magazynu nie przesądza jeszcze o konieczności zastosowania hydrantu 52. Trzeba bowiem jednocześnie sprawdzić powierzchnię, gęstość obciążenia ogniowego, kategorię strefy i wysokość budynku.
Hydrant 52 musi zapewniać wydajność co najmniej:
2,5 dm³/s, czyli 150 l/min.
Ponadto ciśnienie na zaworze odcinającym musi zapewniać wymagany przepływ i nie może być niższe niż 0,2 MPa.
Hydrant 52 należy instalować na przewodzie o średnicy nominalnej co najmniej:
DN50.
Hydrant 52 jest wyposażony w wąż płasko składany. Natomiast zawór 52 nie ma węża stanowiącego jego wyposażenie.
Ponadto zawory 52 muszą być stosowane w budynkach wysokich i wysokościowych mających więcej niż jedną kondygnację nadziemną.
W budynkach objętych tym wymaganiem stosuje się:
Dlatego liczby zaworów nie ustala się wyłącznie na podstawie powierzchni kondygnacji. Znaczenie ma również wysokość, położenie kondygnacji i liczba pionów.
Minimalna wydajność zaworu 52 wynosi 2,5 dm³/s, czyli 150 l/min. Z kolei ciśnienie na zaworze położonym najniekorzystniej pod względem wysokości i oporów hydraulicznych nie może być niższe niż 0,2 MPa.
Zawory 52 na nawodnionych pionach w budynkach wysokich i wysokościowych wymagają przewodu zasilającego o średnicy co najmniej DN80.
Sama średnica przewodu nie gwarantuje wymaganej wydajności. Dlatego podczas projektowania oraz pomiarów trzeba również sprawdzić ciśnienie w instalacji.
Ciśnienie na zaworze odcinającym hydrantu wewnętrznego:
Natomiast w przypadku zaworu 52 wartość co najmniej 0,2 MPa musi być zachowana na zaworze położonym najniekorzystniej ze względu na wysokość oraz opory hydrauliczne.
Maksymalne ciśnienie robocze w instalacji wodociągowej przeciwpożarowej na zaworze odcinającym nie powinno przekraczać:
1,2 MPa.
Jednocześnie na:
ciśnienie nie powinno przekraczać:
0,7 MPa.
Dlatego wartości 0,7 MPa nie należy przedstawiać jako ogólnego maksymalnego ciśnienia dla każdego hydrantu wewnętrznego.
Sprawdzenie wydajności pojedynczego hydrantu nie wystarcza do oceny całej instalacji. Trzeba również uwzględnić liczbę urządzeń, które zgodnie z przepisami mogą pracować równocześnie.
Instalacja wodociągowa przeciwpożarowa powinna umożliwiać jednoczesny pobór wody na jednej kondygnacji lub w jednej strefie pożarowej:
Jeden hydrant uwzględnia się w budynku niskim lub średniowysokim, jeżeli powierzchnia strefy pożarowej nie przekracza 500 m².
Dwa sąsiednie hydranty wewnętrzne lub dwa sąsiednie zawory 52 uwzględnia się:
Cztery sąsiednie hydranty lub zawory 52 uwzględnia się:
W związku z tym dwa działające jednocześnie hydranty 33 wymagają łącznie co najmniej:
3,0 dm³/s, czyli 180 l/min.
Z kolei cztery hydranty 52 wymagają łącznie co najmniej:
10,0 dm³/s, czyli 600 l/min.
Są to wyniki mnożenia wymaganej wydajności jednego urządzenia przez liczbę punktów działających jednocześnie. Jednak w każdym z nich trzeba również zachować wymagane ciśnienie.
Zasięg hydrantów w poziomie musi obejmować całą chronioną powierzchnię budynku, strefy pożarowej albo pomieszczenia.
Dlatego podczas ustalania zasięgu uwzględnia się:
Efektywny zasięg rzutu wynosi:
W związku z tym nie można automatycznie dodawać 10 metrów do długości węża w każdym obiekcie. W wielokondygnacyjnych budynkach ze strefami ZL należy bowiem przyjąć 3 m.
Ponadto w pomieszczeniach i strefach produkcyjnych lub magazynowych hydrant 52 może zostać wyposażony w dodatkowy wąż. Jest to dopuszczalne w celu zabezpieczenia miejsc, których odległość od najbliższego wyjścia ewakuacyjnego albo innego wyjścia na przestrzeń otwartą przekracza 30 m.
Hydranty wewnętrzne i zawory 52 powinny być umieszczane przy drogach komunikacji ogólnej. W szczególności dotyczy to:
Ponadto w budynkach wysokich i wysokościowych zaleca się lokalizowanie zaworów 52 w przedsionkach przeciwpożarowych. Jednocześnie dopuszcza się ich montaż na klatkach schodowych.
Zawory 52 oraz zawory odcinające hydrantów wewnętrznych należy umieszczać na wysokości:
1,35 ± 0,1 m od poziomu podłogi.
Co więcej, przed hydrantem lub zaworem trzeba zapewnić dostateczną przestrzeń do rozwinięcia linii gaśniczej. Dlatego szafka hydrantowa nie może być zastawiona wyposażeniem, towarem ani pojazdem.
Zasilanie hydrantów wewnętrznych musi być zapewnione przez co najmniej:
1 godzinę.
Ponadto instalacja musi być zasilana z zewnętrznej sieci wodociągowej przeciwpożarowej albo ze zbiorników mających odpowiedni zapas wody. Zasilanie może być realizowane bezpośrednio lub za pomocą pompowni przeciwpożarowej.
Jednocześnie źródło wody musi zapewniać spełnienie wymagań dotyczących minimalnej wydajności, ciśnienia oraz jednoczesnego poboru z wymaganej liczby hydrantów lub zaworów.
W nieogrzewanych budynkach oraz w ich nieogrzewanych częściach przewody zasilające należy zabezpieczyć przed zamarznięciem.
Dlatego przepisy dopuszczają zastosowanie instalacji suchej. Jednak takie rozwiązanie musi umożliwiać ręczne lub automatyczne nawodnienie instalacji.
Hydranty wewnętrzne są urządzeniami przeciwpożarowymi. W związku z tym powinny być poddawane przeglądom technicznym i czynnościom konserwacyjnym zgodnie z:
Przeglądy należy przeprowadzać w okresach ustalonych przez producenta. Jednak nie mogą się one odbywać rzadziej niż raz w roku.
Ponadto węże stanowiące wyposażenie hydrantów wewnętrznych należy raz na pięć lat poddawać próbie ciśnieniowej na maksymalne ciśnienie robocze.
Norma PN-EN 671-3:2009 dotyczy konserwacji hydrantów z wężem półsztywnym oraz hydrantów z wężem płasko składanym. Jej zakres obejmuje wymagania dotyczące przeglądów i konserwacji urządzeń, tak aby pozostawały sprawne i mogły służyć do podjęcia pierwszych działań gaśniczych.
Hydranty wewnętrzne oraz zawory hydrantowe należą do urządzeń przeciwpożarowych. Dlatego powinny być wykonane zgodnie z projektem uzgodnionym przez rzeczoznawcę do spraw zabezpieczeń przeciwpożarowych.
Ponadto przed dopuszczeniem instalacji do użytkowania należy przeprowadzić odpowiednie próby i badania potwierdzające prawidłowość jej działania.
Nie. Hydrant 52 zapewnia większy przepływ niż hydrant 25 lub 33. Jednocześnie stawia jednak inne wymagania instalacji zasilającej.
Dlatego rodzaj hydrantu powinien wynikać z:
W związku z tym hydrantu 52 nie należy samodzielnie zastępować hydrantem 33. Podobnie hydrantu 33 nie można zastąpić hydrantem 25 tylko dlatego, że mniejsza szafka lepiej mieści się w przygotowanej wnęce.
Hydrant 33 ma wąż o nominalnej średnicy 33 mm. Jednak minimalna średnica przewodu zasilającego wynosi DN50.
Podobnie hydrant 52 również wymaga przewodu o średnicy co najmniej DN50.
W wielu budynkach instalacja musi umożliwiać jednoczesną pracę dwóch albo czterech urządzeń. Dlatego pomiar wydajności jednego hydrantu nie zawsze wystarcza do potwierdzenia parametrów całej instalacji.
W wielokondygnacyjnych budynkach ze strefami ZL efektywny zasięg rzutu wynosi 3 m. Natomiast wartość 10 m stosuje się w pozostałych budynkach.
Hydrant 33 może zastąpić hydrant 52 tylko w przypadkach wskazanych w przepisach. Ponadto gęstość obciążenia ogniowego nie może wówczas przekraczać 1000 MJ/m².
Wymiary szafki nie mogą decydować o rodzaju hydrantu. Najpierw należy określić wymagany typ urządzenia oraz parametry instalacji. Dopiero później można dobrać odpowiednią szafkę.
Przed hydrantem musi znajdować się przestrzeń umożliwiająca rozwinięcie linii gaśniczej. Dlatego prawidłowo zamontowana, ale zastawiona szafka może być bezużyteczna w chwili pożaru.
W dużym uproszczeniu:
Jednak taki skrót nie zastępuje analizy konkretnego obiektu. Ostateczny dobór musi bowiem uwzględniać pełne wymagania rozporządzenia oraz obliczenia hydrauliczne instalacji.
Minimalna wydajność hydrantu 25 wynosi 1,0 dm³/s, czyli 60 l/min.
Minimalna wydajność hydrantu 33 wynosi 1,5 dm³/s, czyli 90 l/min.
Minimalna wydajność hydrantu 52 wynosi 2,5 dm³/s, czyli 150 l/min.
Ciśnienie na zaworze odcinającym hydrantu musi zapewniać wymaganą wydajność. Ponadto nie może być niższe niż 0,2 MPa.
Hydrant 33 jest wymagany w garażu wielokondygnacyjnym oraz w jednokondygnacyjnym garażu zamkniętym mającym więcej niż 10 stanowisk postojowych. Dlatego sam fakt, że garaż znajduje się pod ziemią, nie jest jedynym kryterium.
Tak, ale wyłącznie w przypadkach wskazanych w § 19 ust. 4 rozporządzenia. Ponadto gęstość obciążenia ogniowego nie może przekraczać 1000 MJ/m².
Minimalna średnica nominalna przewodu zasilającego hydrant 33 wynosi DN50.
Przeglądy wykonuje się w terminach ustalonych przez producenta. Jednak nie mogą odbywać się rzadziej niż raz w roku.
Wąż stanowiący wyposażenie hydrantu należy poddawać próbie ciśnieniowej raz na 5 lat.
Hydranty 25, 33 i 52 różnią się rodzajem i nominalną średnicą węża, minimalną wydajnością oraz wymaganiami dotyczącymi instalacji zasilającej.
Hydrant 25 musi zapewnić co najmniej 60 l/min. Z kolei hydrant 33 powinien zapewnić co najmniej 90 l/min, natomiast hydrant 52 co najmniej 150 l/min.
Jednocześnie minimalne ciśnienie na zaworze odcinającym wynosi 0,2 MPa. Nie wystarczy jednak sprawdzić jednego urządzenia, ponieważ instalacja może wymagać jednoczesnego poboru wody z jednego, dwóch lub czterech hydrantów albo zaworów.
Dlatego podstawą wyboru nie powinny być wyłącznie rozmiar szafki i średnica węża. Prawidłowy dobór wymaga sprawdzenia warunków dla konkretnego budynku, a następnie wykonania projektu i obliczeń hydraulicznych instalacji.
